I jeszcze dwa listy trochę późniejsze, z roku 1903: „Mój Złoty! Żyj szeroko - pilnuj duszy od zacieśnień, oschłości serca, skąpstwa psychicznego, od drobnego codziennego pesymizmu i szukania płytkiego szczęścia... Nigdy się nie ciesz, że kupiłeś tanio - rzecz, uczucie czy wrażenie. Zawsze do tego, co się należy, dodaj jeszcze coś z dobrej woli." Nie chodzi z;itcm o jakąś dobroć abstrakcyjną: „Ucz się być usłużnym, to znaczy być dobrym" (1900), „współczuwać i służyć" (1903). Ojciec kilkakroć przypomina szesnastoletniemu synowi „program" wakacyjny: „masz być i>.iidzo dobrym, uczynnym, nie wymagającym ubogim malarzem, który /. zaciekłością pracuje, a ludziom stara się być miłym i pożytecznym" (1901). W odpowiedzi na synowski opis chorego człowieka Witkiewicz pisze: „Chłop bez nosa widmo straszne. Zrób mu co dobrego, daj mu co, jeżeli liiedak - będzie Ci milszym" (1903). Nie wystarczy jednak doraźne miło-uierdzie. „Służba", to służba społeczna, wedle najlepszych wartości, jakie Kio zdoła z siebie wykrzesać, i wspólnie z najlepszymi ludźmi: „Towarzystwo to jest część karmy duszy - obyś nie jadł ludzkiej margaryny" (1905). W tymże roku ojciec gani „szukanie zewnątrz siebie przyczyny, dla której człowiek czuje się nie we właściwym miejscu i myśli, że dopiero jak będzie tam albo ówdzie, to zrobi to, co może, do czego jest zdolny. Pewno, miejsce i warunki życia dużo znaczą, ale istota rzeczy tkwi w nas samych... Artysta zaś musi tu i tam swój zły czy dobry stan zamienić na sztukę." Taka jest bowiem funkcja artysty, jego służba dla innych: bo „sztuka jest czynem - nie kontemplacją" (1904). Ale to jeszcze nie wszystko. „Trzeba się uspołeczniać, trzeba czuć razem z wielkimi dążeniami mas, o ile one idą naprzód, lub z nimi walczyć, jeżeli staczają się w młaki. Żeby.w życiu się pokierować bez zbłąkania się w jego mrokach, trzeba schodzić w jego głębię, stykać z nim się bezpośrednio - a potem oddalić się na odległość idei i jak z balonu lub szczytu spojrzeć na życie ludzi i siebie" (1903).
Konto shell | |
|